Daar gaan de Duitsers weer met die privacy / Over de grens maakt iedereen zich wel zorgen
Van Street View tot dataopslag. Onze oosterburen zijn wél regelmatig in rep en roer over privacyissues.
‘Google Street View is een schending van de privésfeer in miljoenvoud.Geen geheime dienst ter wereld zou zo ongegeneerd foto’s verzamelen.’ Woorden die je in Nederland verwacht van een linkse actievoerder. In Duitsland komen ze uit de mond van de minister van Consumentenbescherming Ilse Aigner en laten ze zien dat privacy zelfs in de hoogste regionen van de politiek leeft.
Een bodyscanner op het vliegveld? In no time staan er naakte Duitsers op het vliegveld Berlin-Tegel te protesteren tegen de Nacktscanner. Er wordt een wet ingevoerd zodat alle telefoon- en e-maildata zes maanden worden opgeslagen voor opsporingsdoeleinden? Ruim 34.000 Duitsers (inclusief de minister van Justitie) spannen samen een rechtszaak aan bij het Bundesverfassungsgericht. Dat Federale Constitutionele Hof oordeelde vorige week dat de dataopslag in strijd is met artikel 10 van de grondwet, waaronder privacy van telecommunicatie valt. Het hof vindt onduidelijk waarvoor de data gebruikt worden en de opslag onveilig. De wet is een zware inbreuk van een omvang die het juridische systeem niet eerder heeft gezien, stelt het vonnis.
Barricades
Als wij roepen dat we niets te verbergen hebben, klimmen onze oosterburen op de barricades. Toen Google Street View in Nederland werd gelanceerd, oogstte het lof omdat het zo’n innovatieve dienst was. Beau van Erven Dorens werd herkend en we moesten lachen om een man die bij de hoeren naar buiten kwam. Terwijl de introductie in Duitsland de afgelopen maanden tot grote ophef en protesten leidde.
Bewoners blokkeerden straten waar de camerawagen doorheen reed en bondskanselier Merkel riep mensen met bezwaren op Google een brief te sturen. Een conceptbrief stond gewoon op de site van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Door alle ophef moest Google de lancering van Street View uitstellen en de huizen verwijderen van mensen die een klacht indienden.
Onderzoeker Hanco Jürgens van het Duitsland Instituut aan de UvA ziet drie verklaringen voor de Duitse privacyfetish. ‘Het idee van de Überwachungsstaat speelt een heel grote rol. De Stasi ligt nog vers in het geheugen, daardoor hebben Duitsers een sterk gevoel voor vrijheid. Ze vinden dat de staat zich nooit meer zo mag bemoeien met de burger.’
Jürgens stelt dat Duitsland na de Tweede Wereldoorlog sterk werd gevormd door de Amerikaanse liberale vrijheidsgedachte. Die gedachte, waarin mensenrechten en marktwerking een belangrijke rol spelen, wordt door de liberale regeringspartij FDP vaak naar voren gebracht. Niet voor niets sloten FDP-ministers zich aan bij de groep van 34.000 die een rechtszaak tegen de dataopslag begon. ‘Hier zijn ideologieën minder pregnant aanwezig, Duitsland is veel meer ideologisch gericht.’
Tenslotte is er ook de strijd tegen het kapitalisme van linkse (krakers-) groeperingen waarbij de ‘glazen mens’ een belangrijke rol speelt. Zij vrezen dat de overheid of bedrijven ‘ons’ helemaal kunnen doorgronden en hebben daarom een aversie tegen dataverzameling. Recente schandalen bij grote bedrijven hebben die aversie alleen maar groter gemaakt. Lidl en Aldi werden betrapt op het bespioneren van hun personeel met minicamera’s, Deutsche Telecom luisterde gesprekken van hooggeplaatste medewerkers af, en T-Mobile verloor bij een diefstal in 2006 de gegevens van 17 miljoen klanten.
Privacyvluchteling
Er zijn zelfs Nederlanders die naar Duitsland emigreren vanwege privacy: zogenaamde ‘privacyvluchtelingen’ zoals Arjen Kamphuis. Zijn IT-bedrijf Gendo is wel nog in Nederland gevestigd, maar samen met zijn vriendin is Kamphuis in Duitsland gaan wonen.
‘In Nederland heerst een ‘ja ik heb niks te verbergen’ cultuur en dat vind ik een pijnlijk verschil met Duitsland. Daar zit diep in de politieke cultuur dat het een keer fout is gelopen. Ze weten wat er gebeurt als men niet op tijd massaal tegen de regering zegt: ‘Nu ga je te ver!’ Kamphuis ziet in Nederland politieke passiviteit en enge volgzaamheid, die zich uit in onder meer het gebrek aan protest tegen dataopslag. ‘Ruling by fear is beleid geworden. Er wordt nooit gevraagd of de technologische oplossing wel helpt voor het gestelde probleem.’
Axel Arnbak van privacywaakhond Bits of Freedom ziet nog een verschil met Duitsland: wetten worden door het Bundesverfassungsgerichtaan de grondwet getoetst. Door een uitspraak ontstond zo in 2008 zelfs een nieuw, fundamenteel grondrecht op de garantie van de vertrouwelijkheid en integriteit van IT-systemen. ‘Wij kunnen nog veel leren van hoe ze hun grondwet bij de tijd houden’, vindt Arnbak. Als voorbeeld geeft hij het briefgeheim (niemand mag je post openen) dat in de Nederlandse grondwet staat, maar dat niet geldt voor digitale brieven: e-mail.
©de Pers
Short URL: http://sp00kje.nl/?p=854
Posted by